Παθητική επιθετικότητα

Η παθητική επιθετικότητα αφορά μία δυσλειτουργική συμπεριφορά. Όλα τα άτομα κάποια στιγμή στην ζωή τους θα συμπεριφερθούν παθητικό-επιθετικά έστω και σε ήπια μορφή. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι βασικό χαρακτηριστικό της προσωπικότητας τους. Η μορφή της αλλάζει και γίνεται πλέον προβληματική όταν ένα άτομο έχει υιοθετήσει αυτήν την δυσλειτουργική συμπεριφορά, σε όλα τα πεδία, σε μεγάλη συχνότητα και σε ευρεία κλίμακα. Τότε μπορούμε να επικαλεστούμε ότι η συμπεριφορά αυτή  αποτελεί διαταραχή.

Σε ποιες περιπτώσεις συναντάμε την παθητική επιθετικότητα;

Την παθητική επιθετικότητα, την συναντάμε όταν κάποιος δυσκολεύεται να συγκρουστεί και να διαφωνήσει ανοιχτά. Τελικά εκφράζει τον δικό του θυμό με έμμεσους τρόπους με αποτέλεσμα να εισπράττει τον θυμό των άλλων. Οι τεράστιες εσωτερικές του συγκρούσεις τον οδηγούν να λέει «Ναι» σε ό,τι του ζητούν, ακόμη και αν αυτό δεν του αρέσει. Αποφεύγει να φέρει τους άλλους σε δύσκολη θέση, να τους στεναχωρήσει, να τους αναστατώσει,  επιλέγοντας να υποχωρεί ο ίδιος, φέρνοντας τον εαυτό του στη θέση του θύματος.

Οι διαβεβαιώσεις αγάπης, αφοσίωσης και εξάρτησης έρχονται να συγκαλύψουν ακόμη περισσότερο την επιθετικότητά του. Μα είναι ποτέ δυνατόν εγώ που σε αγαπάω να σε πλήγωσα επίτηδες; ή Πως μπόρεσα να κάνω κάτι  τέτοιο σε σένα, που είσαι τόσο σημαντικός και πολύτιμος για εμένα; Η συμπεριφορά του μπορεί να ερμηνεύεται ως τιμωρία ή ως εκδίκηση, κάτι που φυσικά δεν παραδέχεται, καθώς ισχυρίζεται ότι δεν θυμώνει ποτέ και με κανένα.

Στην εργασία μπορεί πχ το άτομο με παθητικό-επιθετική συμπεριφορά να παραλείψει επίτηδες να παραδώσει ένα σημαντικό  email σε κάποιον συνάδελφο που δεν συμπαθεί και να δικαιολογηθεί πως δεν το είδε και ορκίζεται γι αυτό. Μπορεί να αποσυνδέσει το καλώδιο του τηλεφώνου ώστε να μην λάβει κάποιος μία σημαντική κλήση. Μπορεί να συκοφαντεί συναδέλφους πίσω από την πλάτη τους ή να τους σαμποτάρει. Να μην αναφέρει σημαντικά γεγονότα για να εκθέσει άλλους που δεν συμπαθεί. Επειδή δεν μπορεί να πει όχι, δέχεται να  αναλάβει εργασίες που δεν του αρέσουν, με αποτέλεσμα  να μην τις παραδίδει ποτέ, εφευρίσκοντας φθηνές  δικαιολογίες ότι πάντα κάτι συμβαίνει τελευταία στιγμή. Να κρύβει αντικείμενα, στυλό, έγγραφα, κλειδιά, κλπ ώστε να ταλαιπωρείται κάποιος συνάδελφος από τον οποίο έχει κάποιο παράπονο μα φοβάται να του το πει ευθέως για να μην συγκρουστεί.

Η παθητική -επιθετικότητα προκαλεί τεράστια σύγχυση σε όλες τις διαπροσωπικές σχέσεις, σαμποτάρει την λειτουργική επικοινωνία και επιπλέον  μεταδίδοντας  διπλά μηνύματα  ευνοεί τις παρεξηγήσεις, τις χαώδες καταστάσεις καθώς  και την δημιουργία αρνητικών συναισθημάτων όπως θυμό,  εκνευρισμό και απογοήτευση.

Στις συντροφικές σχέσεις ασφαλώς και  μπορούν να συμβούν όλα τα παραπάνω αλλά ας αναφέρουμε μερικές ακόμη που ίσως σας θυμίζουν κάτι. Οι παρακάτω περιπτώσεις δεν σημαίνουν ότι κάποιος έχει οπωσδήποτε την διαταραχή  αλλά είναι η συνηθέστερη ήπια μορφή που τυγχάνει να συμβαίνει σε πάρα πολλά άτομα και δεν το αντιλαμβάνονται. Σημαντικό είναι ότι  ένα άτομο μπορεί να συμπεριφέρεται έτσι όχι σε όλες στις σχέσεις αλλά μόνον σε αυτές που τον πυροδοτούν. Όπως και να έχει, η παθητική επιθετικότητα δεν παύει  να προκαλεί μεγάλη σύγχυση και στις δύο πλευρές.

Η παθητική επιθετικότητα εκφράζεται από και προς τον σύντροφο όταν η σχέση βρίσκεται υπό αμφισβήτηση και φοβάται την απόρριψη με τους εξής τρόπους:

• Συνεχείς κλήσεις, μηνύματα κλπ  προς  τη/τον σύντροφο  όταν νομίζει ότι τον/την αγνοεί.
• Απόσυρση: αγνοεί κλήσεις , μηνύματα  από  τον σύντροφο κλπ
• Κρατάει  σκορ. Περιμένει να δει πόση ώρα πέρασε να απαντήσει σε μια κλήση και  κρατά τον ίδιο ή και παραπάνω χρόνο για να ξαναπάρει και περιμένει να απολογηθεί.
• Συμπεριφέρεται εχθρικά.  Όταν πρέπει να συζητηθεί κάτι σημαντικό και νοιώθει άβολα, στροβιλίζει τα μάτια, κρατά απόσταση  ή φεύγει από το δωμάτιο  ή  από το σπίτι!!! Δες: Συμβουλές επικοινωνίας στις συντροφικές σχέσεις.
• Απειλεί ότι θα τελειώσει την σχέση ενώ από μέσα του φοβάται μήπως  συμφωνήσει και παρακαλιέται  να του  πει  «όχι μην το κάνεις σε παρακαλώ». Δες: Εσωτερικές συγκρούσεις & συντροφικές σχέσεις 
• Προσποιείται ότι έχει σχέδια, πχ  ότι τον/την έχουν καλέσει  σε τρία διαφορετικά πάρτι, ενώ στην πραγματικότητα δεν τον/την έχει καλέσει κανείς και μένει σπίτι σε κατάσταση αγωνίας. Την άλλη μέρα λέει ότι πέρασε τέλεια.
• Προσπαθεί να προκαλέσεις ζήλια. Ότι τον/την θέλει πίσω μια/ένας πρώην του/της, ότι έχει ραντεβού με  άτομα του αντίθετου φύλλου , ότι τον/την επιθυμεί κάποιος /α στη δουλειά κλπ!!!
• Ενώ δεν του/της αρέσει, συλλαμβάνει τον εαυτό του/της να  προσπαθεί να κάνει παραπάνω  χατίρια  και αγγαρείες για να ευχαριστήσεις  τον/την  σύντροφο   που στο παρελθόν δεν θα έκανε ούτε κατά διάνοια και νοιώθει θυμό γι’ αυτό!!!
• Είναι έτοιμη/ος να κάνει θυσίες ενώ ξέρει ότι αργότερα θα το μετανιώσει  και αυτό τον/την απογοητεύει. Δες:συνεξαρτηση.
• Δίνει υποσχέσεις ενώ  γνωρίζει ότι δεν μπορεί να τις κρατήσει.
• Του/τη αγοράζει ένα ακριβό δώρο και  όταν το δίνει, βρίζει από μέσα σου.
• Του/της  λέει πόσο ωραία περνούν ενώ εύχεται να πέσει από το κρεβάτι.
• Τον/την  ακούει συμπονετικά όταν τον/την παίρνει τηλέφωνο  από το αυτοκίνητο ενώ εύχεται να μείνει από λάστιχο.
• Σε ακραίες περιπτώσεις προκαλεί ελαφρούς αυτοτραυματισμούς  ή προσποιείται μικροασθένειες  για να τραβήξει την προσοχή. Και πολλά άλλα…

Ο Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Δημήτρης Αναλύτης έχει μια μακρά εμπειρία στη συμβουλευτική. Μπορείτε να έρθετε σε επικοινωνία για τη δική σας διαδικτυακή συνεδρία.