Φοβάμαι να διεκδικήσω

Ο ρόλος των γονιών

Πόσοι από εμάς έχουμε πει “Φοβάμαι να διεκδικήσω” και πόσες φορές το έχουμε ακούσει από φίλους! Τα αίτια αυτής της στάσης εντοπίζονται στην παιδική μας ηλικία και συγκεκριμένα στη διαπαιδαγώγησή μας από τους γονείς μας.

Οι γονείς,  στην προσπάθειά τους να  διαπαιδαγωγήσουν τα παιδιά τους μεταχειρίζονται τρόπους, που σε κάποιες περιπτώσεις λειτουργούν αρνητικά. Είναι λάθος να μην αφήνουν τα παιδιά να εκφραστούν, να είναι αυστηροί και αυταρχικοί, να  τα πιέζουν  ώστε να τηρούν κάποια όρια  χωρίς να τους δίνουν σαφείς εξηγήσεις. Επίσης λάθος είναι  να μην τους εξηγούν με επιχειρήματα αυτά που θέλουν να τους πουν,  αλλά να προσπαθούν να τα επιβάλλουν  με αυθαίρετους  και  αυστηρούς κανόνες.

Σε πολλές περιπτώσεις παρατηρούμε  γονείς,  να επικρίνουν τα παιδιά τους όταν αυτά ζητούν  να ικανοποιηθούν  οι ανάγκες τους,  ή  να τα εκμεταλλεύονται συναισθηματικά. Τα επαινούν  μόνον  όταν υπάρχουν αρεστά  προς αυτούς  ανταλλάγματα.

Θα πρέπει να αντιληφθούμε  ότι η ικανότητα και αξία του κάθε παιδιού,  δεν μετριέται μόνον  όταν ικανοποιούν τα θέλω του κάθε γονέα.  Το κάθε παιδί  είναι μια ξεχωριστή προσωπικότητα  και δεν αξίζει  μόνον  όταν αντιπροσωπεύει  επάξια τον γονέα στο κοινωνικό «φαίνεσθαι.» Δες: Πώς  δημιουργούνται οι αρνητικές πεποιθήσεις. 

Όταν η  λύση των προβλημάτων επιτυγχάνεται μέσω συγκρούσεων, με τιμωρητικό και όχι με διδακτικό και εποικοδομητικό τρόπο, τότε δεν τα βοηθούν να αυτονομηθούν και να μάθουν από τα λάθη τους. Δεν τους επιτρέπουν  να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους  και να ωριμάσουν συναισθηματικά.  Με τέτοιες μεθόδους  δεν  τους δίνονται τα εφόδια ώστε να αποκτήσουν την ικανότητα να διαχειριστούν τα θετικά αλλά και τα αρνητικά  τους συναισθήματα. Ένα από τα αρνητικά αποτελέσματα που επιφέρουν σε ένα παιδί αυτές οι συμπεριφορές, είναι να  έχει  χαμηλή αυτοεκτίμηση.  Δες  χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Απόρροια της χαμηλής αυτοεκτίμησης, είναι  να διακατέχεται από τη στάση “Φοβάμαι να διεκδικήσω” και  ως ενήλικας και να  δυσκολεύεται να καλύψει τις ανάγκες του. Πιθανότατα  θα διαλέξει έναν σύντροφο, πανομοιότυπο του γονέα,  που τον απέρριπτε. Θα δυσκολεύεται   να εκφραστεί συναισθηματικά, αφού έχει μάθει ότι δεν δικαιούται να διεκδικεί  ή  σκέφτεται ότι εάν διεκδικήσει, θα απορριφθεί και θα  εγκαταλειφτεί.

Έτσι αντιμετωπίζει και τη σχέση του με την αμυντική στάση, στάση που τηρούσε απέναντι  και στον γονέα του. Πολλές φορές δε θα τολμήσει να ρισκάρει την ασφάλεια της σχέσης έχοντας απέναντί του τον κίνδυνο της απόρριψης και εγκατάλειψης. Θα υποκύπτει στη συνθήκη (καλύτερα να ζω εν ειρήνη παρά να έχω δίκιο).

Ο φόβος της απόρριψης μπορεί να καταστρέψει μία σχέση  με πολλούς τρόπους, αφού  ακολουθείται από πολλά αρνητικά συναισθήματα όπως  θυμό, απογοήτευση, ενοχές. Εδώ θα ασχοληθούμε  με τον  θυμό.

Φοβάμαι να διεκδικήσω και έχω θυμό!

Ο  θυμός ως απόρροια του φόβου απόρριψης οδηγεί  σε  μια δυσλειτουργική επικοινωνία  και  ξεσπάσματα. Στην ουσία οδηγεί στην μη επικοινωνία.  Δες συμβουλές επικοινωνίας  & συντροφικές σχέσεις.

Πόσες φορές θα έχετε ακούσει φράσεις όπως «δεν επικοινωνούμε», «τσακωνόμαστε συνέχεια» ,  «δεν με ακούει».

Ο θυμός είναι ένα φυσικό ανθρώπινο συναίσθημα. Είναι μία αντίδραση απέναντι  στην απογοήτευση και την αδικία, είναι μία απάντηση προς μία εξωτερική απειλή, απειλή του εγώ, του συστήματος αξιών μας, της ματαίωσης επιθυμιών και στόχων, Είναι ωφέλιμος  για το άτομο όταν είναι λειτουργικός, διότι το ενεργοποιεί  ώστε να διεκδικεί, αλλά είναι δυσλειτουργικός όταν εκδηλώνεται έντονα, ακατάλληλα και συμβαίνει συχνά, ειδικά όταν στο άτομο που θυμώνει   λείπουν οι δεξιότητες διεκδίκησης.

Μία από τις πολλές αιτίες του θυμού είναι  σε άτομα που δεν εκφράζουν τον συναισθηματικό τους κόσμο, κλείνουν μέσα τους όλα  τα αρνητικά και πνίγονται, αφού δεν έχουν το θάρρος να διεκδικήσουν  τα «θέλω» τους,  φοβούμενοι τις  αντιδράσεις.

Όταν δεν μπορεί ένα άτομο να διεκδικήσει σωστά, λόγω του φόβου της απόρριψης, τότε θυμώνει.  Ο θυμός αυτός  επιφέρει   πολλές αρνητικές συνέπειες.   Εδώ θα αναφερθούμε  σε τρείς:

Η πρώτη είναι η  παθητική απόσυρση, που λόγω των συσσωρευμένων αρνητικών συναισθημάτων, μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη, σε  κρίση πανικού, ή άλλες  ψυχοσωματικές  και αγχωτικές διαταραχές. Η δεύτερη είναι όπως η παραπάνω, αλλά  με  συσσωρευμένη  εκδικητικότητα. Δες παθητική-επιθετικότητα. Η τρίτη  είναι να κουβαλάει τον θυμό μαζί του, να μηρυκάζει τις σκέψεις  του,   σαν να ακούει ασταμάτητα κάποιον  εσωτερικό  ραδιοφωνικό σταθμό με την φωνή του, να κάνει όλο παράπονα.

Νοιώθει ενοχές, θέλει να διεκδικήσει αλλά υπομένει,  νιώθει σε κάθε περίπτωση θύμα, δεν έχει διδαχθεί από την  οικογένεια του πώς να διεκδικεί ειρηνικά, με διάλογο και επιχειρήματα. Νομίζει ότι οι άλλοι θα τον μαντέψουν και   μεταδίδει διπλά  άσκοπα,  ασαφή  μηνύματα.  Όταν θα έρθει η στιγμή να διεκδικήσει, δεν θα είναι με συζήτηση αλλά με  ένα ξέσπασμα.  Και θα είναι πολλά τα ξεσπάσματα και οι συγκρούσεις αμέτρητες, διαρκείς και ανεπίλυτες.  Δες συνεξάρτηση. Έτσι  θα χάνει απλά το δίκιο του.

Ο Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Δημήτρης Αναλύτης έχει μια μακρά εμπειρία στη συμβουλευτική. Μπορείτε να έρθετε σε επικοινωνία για τη δική σας διαδικτυακή συνεδρία.